Vraag REKENRENTE WANKELT !

Meer
3 maanden 1 week geleden #55842 door katertje
Onverwachte wending in pensioenonderhandelingen. Rekenrente wankelt

De pensioenonderhandelingen krijgen een onverwachte wending. De onderhandelaars sturen aan op een grote uitruil waarbij minister Koolmees (Sociale Zaken) bereid is de rekenrente af te schaffen en vakbonden pensioenzekerheden opgeven.

Dat zeggen directbetrokkenen bij de pensioenbesprekingen tegenover De Telegraaf. Een woordvoerder van de minister bevestigt dit desgevraagd: „In één van de denkrichtingen spelen pensioenaanspraken en rekenrente inderdaad geen rol.”

Op een besloten overleg van de vakbonds- en werkgeversvoorzitters met Koolmees is half februari besloten een geheel nieuw pensioenmodel te onderzoeken dat buiten de kaders van het pensioenakkoord gaat. Onderhandelaars hebben vastgesteld dat het polderakkoord van vorig jaar juni niet tot een houdbaar pensioen leidt. Door de snel dalende rente blijft het pensioen uit dat akkoord zeer instabiel.

Uitruil konijn uit de hoge hoed
Wouter Koolmees tovert een konijn uit de hoge hoed. Hij en de vakbonden zijn bereid buiten de lijntjes van het pensioenakkoord te kleuren. De minister van Sociale Zaken levert de rekenrente in en de vakbonden pensioenzekerheid. Is dit een geitenpaadje?



Dat het pensioenakkoord niet kan gaan vliegen, weten de onderhandelaars al sinds de feestdagen. Het Centraal Planbureau presenteerde half december doorrekeningen van het nieuwe pensioen. Conclusie: het nieuwe pensioencontract is net zo wispelturig en instabiel als het huidige pensioen. „De boodschap was dat ook het nieuwe pensioencontract zeer rentegevoelig is”, aldus een aanwezige. „Met die boodschap werden we de kerstdagen ingestuurd.”

Alle betrokkenen, zowel minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken als de vakbonden en de werkgevers, willen juist een stabiel pensioen. En geen jaarlijks terugkerende discussie meer over dekkingsgraden, rekenrentes en bijbehorende pensioenkortingen. Maar de werkelijkheid haalde de onderhandelaars in. In juni vorig jaar waren de minister en de sociale partners nog blij. Daarna gooiden de snel dalende rente en een advies van de commissie-Dijsselbloem over nog strengere rekenregels roet in het eten. Ook bij goede beleggingsrendementen blijven kortingen daardoor als een zwaard van Damocles boven de pensioenen hangen.

"Escalatieladder"
Het lukte Koolmees’ topambtenaar Gert-Jan Buitendijk niet om in de zogeheten stuurgroep een nieuwe weg in te slaan. Daarom was er overleg op topniveau nodig, in de ’escalatieladder’ zoals dat in het pensioenjargon is gaan heten.
Op 13 februari staken Koolmees, de voorzitters van vakbonden en werkgevers en Mariëtte Hamer, voorzitter van de Sociaal-Economische Raad (SER) de koppen bij elkaar op het departement van Sociale Zaken. Er was ’een geitenpaadje’ gevonden, zoals het achter de schermen werd genoemd. Maar eerst moesten alle partijen het ermee eens zijn dat dit alternatief mocht worden onderzocht.

Onzeker
De crux is: Koolmees schaft de rekenrente af en de vakbonden doen afstand van pensioenaanspraken. Deze uitruil is opmerkelijk, want in het pensioenakkoord is nog expliciet vastgelegd dat er gerekend wordt met de marktrente en dat de ingelegde pensioenpremie direct wordt omgezet in ’een voorwaardelijke, stabiele pensioenaanspraak’.
De bedoeling van het akkoord was van meet af aan al dat het pensioen onzeker zou worden.

Uitkomst van vinnig gevecht
Vakbonden hadden hun achterbannen erop voorbereid dat pensioengaranties niet meer bestaan en dat er vaker gekort zou moeten worden. Desondanks was er in de aanloop naar dat pensioenakkoord lang onderhandeld over de mate van zekerheid. De term ’pensioenaanspraak’ was daarbij de uitkomst van een vinnig gevecht.
Koolmees en toezichthouder De Nederlandsche Bank hielden daarop vol dat bij zo’n pensioenaanspraak – hoe zacht die rechten ook zouden worden – een strenge rekenrente hoorde. Vakbond FNV riep dan wel stoer dat het de rekensystematiek ter discussie wilde stellen, maar kreeg daarbij steeds nul op het rekest.

Overleg op hoog niveau
Het overleg op hoog niveau ging met name over de bereidheid om die pensioenaanspraak op te geven. Vooral de kleinste vakbond, de VCP, stribbelde hevig tegen. Vakbonden FNV en CNV wilden vooral zeker weten dat ze met deze verkenning van een nieuw pensioenmodel nog niet vastzaten aan welk besluit dan ook. Die toezegging kwam er. „Als deze verkenning niet werkt, dan vallen we terug op het pensioenakkoord”, aldus een bron. „Niemand wil in een fuik zwemmen”, zegt een andere aanwezige.
"Logisch dat er iets radicaals moest gebeuren"
Ondertussen zijn alle betrokkenen als de dood dat deze onverwachte wending in het pensioendossier wordt uitgelegd als het terzijde schuiven van het pensioenakkoord. Ook dat werd besproken. Wat nu als de pers hier lucht van krijgt? Daarop spraken de aanwezigen af dat ze deze grote uitruil zouden kwalificeren als ’doorontwikkeling’ van het pensioenmodel in het polderakkoord.
Precies dat komt ook terug als het ministerie gevraagd wordt naar bevestiging. „Het gaat ook in deze technische verkenning nadrukkelijk om de uitwerking van het nieuwe contract binnen de uitgangspunten en gegeven de doelen zoals afgesproken in het pensioenakkoord”, aldus een zegsman. „Dit ligt heel erg in lijn met het pensioenakkoord”, zegt een betrokkene. „Dit is de doorontwikkeling van het vakbondscontract”, aldus een ander.

Volkomen logisch
Pensioeneconoom Piet Rietman van ABN Amro is helder in zijn analyse: „Dit is het loslaten van het pensioenakkoord.” Vreemd vindt hij deze wending overigens niet. „Het is duidelijk en volkomen logisch dat er iets radicaals moest gebeuren.” Dat Koolmees bereid is de rekenrente op te geven en vakbonden pensioenzekerheid noemt hij ’de ultieme uitruil’. Na het topberaad zijn de techneuten aan het werk gezet.
Die moeten volgende week al de eerste resultaten van deze verkenning presenteren aan de pensioenonderhandelaars in de stuurgroep. „De minister heeft haast”, zegt een ingewijde. Koolmees wil voor de zomer resultaat kunnen melden aan de Tweede Kamer zodat bijtijds wetgeving in gang gezet kan worden.

Solidariteit generaties
De vakbonden zijn eventueel bereid pensioenzekerheden op te geven, maar willen wel een collectief en solidair pensioen. „De bonden willen solidariteit binnen de generaties en tussen de generaties”, stelt een betrokkene. Het uit te werken model heeft veel trekken van een eerder afgeschoten persoonlijk pensioenpotje, alleen moeten er deze keer veel meer collectieve elementen aan gehangen worden. In het onderhandelingsjargon heet dat ’intrinsiek collectief en solidair’. Bonden willen geen pech- en geluksgeneraties. Dus beleggingswinsten en -verliezen moeten ook in de toekomst in enige mate met elkaar worden gedeeld.
De grote vraag is nu of deze verkenning een stabieler pensioen oplevert. En wat de achterbannen vinden van de uitruil. Want niet alleen de vakbonden, ook Koolmees kleurt nu buiten de lijntjes. „Hier is geen mandaat voor”, merkt een bestuurder op. Ook zou de minister de politieke partijen die het pensioenakkoord ondersteunen, de coalitie plus PvdA en GroenLinks, nog maar beperkt hebben geïnformeerd.

Belofte
In het pensioenakkoord is vastgelegd dat er ’een adequaat pensioenniveau’ bereikt moet worden. Er staat zelfs zwart op wit in de polderdeal van vorig jaar hoeveel dat moet zijn: „Dit blijft 80 procent middelloon op basis van ruim 42 jaar pensioenopbouw.” Is deze belofte straks nog hard te maken? Kritische betrokkenen voorspellen dat deze koerswijziging tot een breuk gaat leiden. Maar de meeste onderhandelaars zeggen optimistisch te zijn. „Als we de doelen maar gaan halen”, zegt een betrokkene. „En een belangrijk doel is een stabiel pensioen.”

Door: Martin Visser en Leon Brandsma
Telegraaf Financieel
Bijlagen:
De volgende gebruiker (s) zei dank u: dirko

Please Inloggen to join the conversation.